KURAMLAR

DİL BİLİM OKULLARI

• Doğalcılar
• Toplumsalcılar
• Aykırılıkçılar
• Örneksemeciler
• İskenderiye Okulu
• Bergama Okulu
• Basra Okulu
• Küfe Okulu
• Realistler
• Nominalistler
• Port Royal Okulu
• Cenevre Okulu
• Prag Okulu

a) Dil işlevsel bir sistem olarak düşünülmelidir.

b) Dil bilimcinin dile yöntem açısından yaklaşımı eş zamanlı olmalıdır ve konuşucunun sezgisine başvurulmalıdır.

c) Dilin işlevsel sistem düşüncesi sadece eş zamanlı düzleme değil aynı zamanda art zamanlı düzleme de uygulanmalıdır.

d) Prag Dil Bilimi Çevresi'nin amaçlarında biri de dillerin oluşturduğu sistemlerin bir tipolojisini gerçekleştirmektir.

• Kopenhag Okulu
• Dağılımsal Okul (Bloomfieldçı)
• Amerikan Yapısalcılığı
• Chomskyan Üreticilik

DİL BİLİM KURAMLARI

• Tarihsel Dil Bilimi

• Betimleyici Dil Bilimi

• Yapısal Dil Bilimi

Tahsin Yücel'e göre 'yapısalcılık'ın temel yönelimleri şunlardır: (Tahsin Yücel, Yapısalcılık, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 1999 (ilk baskı 1982), s. 13-14)

• Ele alınan nesnenin “kendi başına ve kendi kendisi için” incelenmesi,
• Nesnenin kendi öğeleri arasındaki bağıntılardan oluşan bir “dizge” [sistem] olarak ele alınması
• Söz konusu dizge içinde her zaman işlevi göz önünde bulundurma ve her olguyu bağlı olduğu dizgeye dayandırma zorunluluğunun sonucu olarak, nesnenin artsüremlilik değil, eşsüremlilik içinde ele alınması,
• Bunun sonucu olarak, köken, gelişim ve etkileşim, vb. türünden artsüremsel sorunlara ancak nesnenin elden geldiğince eksiksiz bir çözümlemesi yapıldıktan sonra ve bunların da dizgesel olarak ele alınmalarını sağlayacak yöntemler geliştirilebildiği ölçüde yer verilmesi,
• Nesnenin “kendi başına ve kendi kendisi için” incelenmesinin sonucu olarak, “doğaötesel” [metafizik] değil, “özdekçi” [pozitivist, maddeci] bir tutum izlenmesi,
• Bu yaklaşımın felsefel, siyasal ya da sanatsal bir öğreti değil, tutarlı bir çözümleme yöntemi olmaya yönelmesi, dolayısıyla düşüngüsel yaklaşımla bir ilgisi bulunmaması.

• İşlevsel Dil Bilimi

• Üretici-Dönüşümcü Dil Bilimi

DİL BİLGİSİ KURAMLARI

kaynak: www.en.wikipedia.org

Üretici Dil Bilgisi - Generative grammar: algorithmic (Öbek Yapısı Dil Bilgisi-phrase structure grammars)

            Dönüşümcü Dil Bilgisi-Transformational grammar (1960'lar)

            Genelleştirilmiş Öbek Yapısı Dil Bilgisi-Generalised phrase structure grammar (1970'lerin sonu)

            Head-driven phrase structure grammar (1985)

            İlkeler ve Değişkenler-Principles and parameters (1980'ler)

            Sözlüksel-İşlevsel Dil Bilgisi-Lexical functional grammar

            Ulamsal Dil Bilgisi-Categorial grammar (lambda calculus)

            Montague Dil Bilgisi-Montague grammar

           Bağımsal Dil Bilgisi-Dependency grammar (Lucien Tesnière 1959)

            Bağlayıcı Dil Bilgisi-Link grammar

            Bilişsel Dil Bilgisi-Cognitive grammar / Bilişsel Dil Bilimi-Cognitive linguistics

            Kuruluş Dil Bilgisi-Construction grammar           

                        Akışkan Kuruluş Dil Bilgisi-Fluid Construction Grammar

            Sözcük Dil Bilgisi - Word grammar

            Olasılıklı Dil Bilgisi-Stochastic grammar: olasılıklı

            İşlemci Dil Bilgisi-Operator Grammar

            İşlevsel Dil Bilgisi-Functional grammar: kullanım-uyumlu (davranışçı)

            Danimarka İşlevselciliği-Danish Functionalism

            Dizgesel İşlevsel Dil Bilgisi-Systemic functional grammar

            Rol ve Gönderge Dil Bilgisi-Role and reference grammar